Pri Esperanto 

11 - 20 (94)
 
 

Ludwik Zamenhof, Kreinto de la internacia lingvo Esperanto (artikolo)

2017-03-12

auf deutsch

Centa mortotago de Ludoviko Zamenhof (14-a de aprilo 2017)


(Aŭtoro: Louis v. Wunsch-Rolshoven)

Malmultaj aferoj estas tiel firme ligitaj al la homa vivo kiel la lingvo, kiun ni parolas. Ĝi akompanas nin de la mateno ĝis la vespero kaj ĝi estas la neanstataŭigebla bazo por la homa kunvivado. Apartan pozicion inter la inventistoj pro tio okupas Ludoviko Zamenhof, kiu en 1887 kiel 27-jarulo publikigis la bazon de sia internacia lingvo Esperanto kaj kiu mortis en la 14-a de aprilo 1917, antaŭ cent jaroj. Zamenhof estas la sola aŭtoro de planita lingvo, kies projekto fariĝis ankaŭ vivanta lingvo kun riĉa kulturo.

„Senprecedenca internacia sukceso“

Tute prave la novaĵagentejo AFP antaŭnelonge nomis Esperanton „senprecendenca internacia sukceso“. Tiun sukceson Esperanto dankas antaŭ ĉio al la rapida lernebleco de la lingvo. Esperanton oni povas lerni en triono ĝis kvinono de la tempo necesa por aliaj lingvoj; tion pruvis diversaj lernejaj eksperimentoj.

Esperanto-denaskuloj

La internacia lingvo Esperanto intertempe disvastiĝis tutmonde. Hodiaŭ en la plej multaj landoj vivas Esperanto-parolantoj; oni taksas ke kelkaj milionoj da homoj lernis ĉi tiun lingvon kaj ke kelkaj centmiloj parolas ĝin regule. Ekzistas jam proksimume mil Esperanto-denaskuloj – natura evoluo, kiam la gepatroj regule vizitas internaciajn Esperanto-renkontiĝojn kaj ofte ricevas viziton de Esperanto-amikoj. Jam en 1901 Zamenhof skribis, ke por la estonteco de Esperanto estus tre helpe, se grupo de homoj akceptus ĝin „kiel sian familian lingvon“ – en 1904 naskiĝis la unua knabino, kiu kreskis kun Esperanto kiel unu el siaj denaskaj lingvoj.

Konataj Esperanto-parolantoj:

George Soros, J. R. R. Tolkien, Reinhard Selten

Al la plej konataj homoj, kiuj parolas aŭ parolis Esperanton, apartenas la investisto George Soros, la aŭtoro de fantaziaj romanoj J. R. R. Tolkien kaj la nobelpremiito pri ekonomio Reinhard Selten. Por la iama germana ambasadoro en Moskvo, Ulrich Brandenburg, Esperanto estas denaska lingvo.

Libroj kaj Esperanto-kantoj

La lingvokomunumo de la Esperanto-parolantoj evoluis al kultura komunumo. Proksimume dek mil Esperanto-libroj aperis ĝis nun, ĉiujare aldoniĝas proks. 120 pliaj. Ĉe youtube kaj aliloke troviĝas riĉa oferto de kantoj en Esperanto – multspeca oferto de roka muziko kaj tradiciaj kantoj ĝis repo kaj hiphopo.

Ĉiutagaj novaĵoj en Esperanto el Ĉinio

Ĉinio ĉiutage publikigas novaĵojn en la lingvo de Zamenhof; tie eldoniĝas ankaŭ reta gazeto en Esperanto kaj oni ofertas esperantlingvajn radio-elsendojn. La Esperanto-vikipedio entenas pli ol 230.000 artikolojn kaj per tio estas iomete pli granda ol ekzemple la dana aŭ la hebrea eldono. La kompleta angla vikipedio uzeblas en regule aktualigata, aŭtomata Esperanto-traduko, WikiTrans; ĝi estas relative bone komprenebla por Esperanto-parolantoj dank‘ al la klara strukturo de Esperanto. Tradukojn el kaj al tiu internacia lingvo ofertas ankaŭ Google Translate.

35.000 Esperanto-ekzamenoj en Hungario

En Hungario la nombro de Esperanto-parolantoj laŭ la rezultoj de la nacia censo kvarobliĝis ekde 1990 – tiam oni kalkulis 2083 Esperanto-parolantojn, en 2011 estis 8397. Fono estas aldone al la malfermiĝo direkte al la okcidento post la fino de la komunisma periodo ĉefe la fakto, ke en Hungario Esperanto estas oficiale rekonita kiel vivanta lingvo. Sekve oni povas uzi trapasitan Esperanto-ekzamenon ĉe altlernejoj por pruvi konojn de fremdlingvo aŭ por akiri poentojn ĉe la akcepto en altlernejo. La instituto NYAK respondecas pri la oficiala rekono de fremdlingvaj ekzamenoj ekde 2001. Ĝi jam ekzamenis pli ol 35.000 homojn pri Esperanto. Esperanto tenas tie la trian lokon inter la ofertataj lingvoj, proksimume samloke kiel la franca.

800.000 Esperanto-lernantoj ĉe Duolingo

Intertempe Esperanto estas ofertata en pluraj dekoj da lingvolernaj retejoj. Kiam la retejo senkoste ofertas almenaŭ 25 lingvojn, tiam Esperanto kutime ĉeestas. La plej multajn lernantojn povis kolekti Duolingo.com; tie ĝis nun registriĝis pli ol 800.000 lernantoj por la Esperanto-kursoj. Ekde kelkaj monatoj aldone al la anglalingva kurso ekzistas ankaŭ hispanlingva; sume ĉiumonate proks. 60.000 homoj registriĝas por lerni la lingvon de Zamenhof.

Subpremado kaj persekutado ekde la tridekaj jaroj

En la publiko la tutmonde kreskanta disvastiĝo de Esperanto estas ankoraŭ malmulte konata. Iuj eĉ kredas, ke neniu plu parolas Esperanton. Eble la kaŭzo por tio estas la tempoj de subpremado kaj persekutado de la Esperanto-parolantoj. Ekde 1933 Esperanto estis subpremata sub Hitler, preskaŭ ĉiuj familianoj de Zamenhof estis poste mortigitaj kaj ekde 1937 en Rusio sub Stalin Esperanto-parolantoj estis mortpafitaj aŭ arestitaj en malliberejoj. Post la milito la Esperanto-malpermesoj komence disvastiĝis al preskaŭ tuta orienta Eŭropo; en Rumanio ankoraŭ dum la okdekaj jaroj Esperanto-grupoj estis malpermesitaj. Ankaŭ en Hispanio kaj Portugalio Esperanto estis subpremata dum jardekoj.

Malfacila rekomenco post la Dua Mondmilito

La Esperanto-komunumo post la Dua Mondmilito estis do tre malgrandigita kaj iuj eksteruloj eble kredis, ke ne ekzistus plia estonteco por Esperanto. Krome la plej multaj homoj kompreneble havis unue aliajn celojn ol lerni lingvon por libertempo kaj ferioj. Krome la klopodoj progresigi Esperanton laŭ politika vojo ne alportis multon aldone al afablaj vortoj.

Celoj de Zamenhof …

En sia unua libro de 1887 Zamenhof skribas pri siaj ideoj, kiujn li ligis kun sia lingvo. Li nomas tri ĉefajn taskojn: Unuflanke la lingvo estu facile lernebla. Due tuj post la eklernado oni povu ĝin uzu por internacia komunikado, sendepende de tio, ĉu ĝi estos rekonita de la mondo. Trie necesos trovi rimedon por zorgi ke la lingvo estu lernata kaj uzata de granda nombro da homoj.

… kaj la realigo

Evidente Zamenhof sukcesis krei rapide lerneblan lingvon, kiu estas ankaŭ lernata kaj uzata de internacia lingvo-komunumo konstante kreskanta escepte de tempoj de subpremado. Supozeble tamen ne ekzistas tia magia rimedo, pri kiu Zamenhof revis, por atingi, ke granda nombro de homoj lernu Esperanton. Ŝajne tia nova kaj komence nekutima afero kiel planita lingvo pludisvastiĝas nur iom post iom.

Videblas ke ankaŭ politikistoj nur malofte pretas preni la riskon endanĝerigi sian renomon per subteno de io tiel nova. Zamenhof en 1910 en sia parolado ĉe la sesa Esperanto-mondkongreso en Washington esprimis la opinion, ke registaroj kun sia subteno venus kutime nur tiam, „kiam ĉio estas jam tute preta“. La alstrebata celo tial estus plej kredeble atingita „per laborado de homoj privataj“.

Lingvo de interkompreniĝo

La ideon krei internacian kaj rapide lerneblan lingvon Zamenhof havis jam kiel junulo. Li kreskis en Bjalistoko, hodiaŭ en nordorienta Pollando, kiu tiam apartenis al la cara Rusio. Tie vivis diversaj popolgrupoj, ĉefe judoj, poloj, rusoj kaj germanoj; ili parolis en diversaj lingvoj kaj interkompreniĝis ofte nek lingve nek persone.

Zamenhof volis meti la bazon, por ke homoj de diversaj gepatraj lingvoj povu interparoli, konatiĝi kaj pace enordigi siajn problemojn. En 1906 li ĉi-rilate emfazis en sia kongresa parolado en Ĝenevo, ke oni ne estas tiel naiva, ke oni kredus, ke neŭtrala fundamento faros el la homoj anĝelojn. „Komunikiĝado kaj konatiĝado tamen forigos almenaŭ la grandan amason de tiuj bestaĵoj kaj krimoj, kiuj estas kaŭzataj ne de malbona volo, sed simple de sinnekonado kaj de devigata sinaltrudado.“

Longa vojo

Ke tiu celo ne estos atingebla dum mallonga tempo, tion Zamenhof bone sciis. En sia parolado en Cambridge en 1907 li parolas pri tio: La Esperanto-parolantoj laboras por Esperanto, ĉar ili esperas, ke „pli aŭ malpli frue, eble post multaj jarcentoj,“ la popoloj „faros en konsento unu grandan rondon familian“, kiel li esprimis sin. Eble tiu celo estas utopia por la tuta homaro – la Esperanto-parolantoj realigas ĝin jam hodiaŭ en sia internacia lingvo-komunumo.

Multaj lingvoj jam kiel junulo

Bona bazo por la lingvokreado de Zamenhof estis liaj lingvokonoj. Li kreskis kun la jida kaj rusa, lernis la polan kaj hebrean kaj de sia patro, kiu dum longa tempo estis lingvoinstruisto, la germanan kaj francan. En la lernejo aldoniĝis la greka, la latina kaj la angla. Tiel Zamenhof havis larĝan superrigardon pri la gramatiko de diversaj lingvoj kaj ilia vortaro. Li elektis komunajn strukturojn kaj vortradikojn troveblajn en multaj lingvoj kaj kunigis tion al propra lingvo – kun simplaj strukturoj kaj rapide lernebla; multaj homoj povu retrovi vortojn el sia gepatra lingvo.

Unua lingvoversio kun 19 jaroj

Por lia 19-a naskiĝtago, en 1878, unua versio de lia tiama „Lingwe Uniwersala“, universala lingvo, estis preta; li inaŭguris ĝin feste kun samklasanoj, ankaŭ per kanto en la nova lingvo.

Post la abiturienta ekzameno Zamenhof studis medicinon kaj fariĝis okulkuracisto. Apude li interesiĝis interalie pri la strukturo de la jida lingvo kaj kreis la tutmonde unuan jidan gramatikon. Krome li prilaboris sian internacian lingvon kaj evoluigis ĝin helpe de tradukoj.

Publikigo en 1887

En 1887 Zamenhof edziĝis al Klara Zilbernik. Helpe de la doto de sia bopatro li povis publikigi sian lingvon – en la rusa, pola, germana, franca kaj baldaŭ ankaŭ en la angla. Li elektis la pseŭdonimon D-ro Esperanto (homo kiu esperas). Oni povas supozi, ke lia patro, kiu laboris dum kelka tempo kiel censoro, konsilis al li prefere elekti pseŭdonimon. La unua versio de la libro kun nur proks. 50 paĝoj, kun la titolo „Internacia Lingvo“, ricevis en la 26-a de julio 1887 la cenzuran permeson disvastigi la presitajn ekzemplerojn – tiu tago estas konsiderata la naskiĝtago de Esperanto.

Tri poemoj en Esperanto

Aldone al prezento de la nova lingvo kaj motivigo pri la lingvo-estiĝo enestis ankaŭ ses lingvaj ekzemploj: La komenco de la Biblio, la preĝo Patro Nia, letero kaj tri poemoj, du de Zamenhof mem kaj traduko el la „Libro de Kantoj“ de Heinrich Heine. Tiel Zamenhof tuj montris, ke li deziras survojigi kulturan lingvon, multe pli ol nur simplan rimedon por interkompreno. El la aŭtornomo rapide evoluis la lingvonomo – la lingvo de D-ro Esperanto aŭ mallonge: Esperanto.

Unua Esperanto-grupo, gazeto, mondkongreso

La unua Esperanto-libro (en Esperanto: Unua Libro), enhavis kelkajn kuponojn, sur kiuj la subskribanto povis promesi ellerni Esperanton, kiam dek milionoj da homoj estos subskribintaj tiun deklaron. Zamenhof rericevis nur relative malgrandan nombron de tiuj kuponoj – ĝis 1910 proks. 25.000; la nomoj de la resendintoj estis publikigitaj en adresaroj. Tamen multaj legantoj de la „Unua Libro“ tuj lernis la lingvon kaj komencis skribi al la aŭtoro de la lingvo en Esperanto. Jam post du jaroj ekestis unua Esperanto-grupo, en Nurembergo, kie aperis ankaŭ la unua Esperanto-gazeto, „La Esperantisto“. En la sekvaj jaroj kreiĝis pli kaj pli da lokaj Esperanto-grupoj, poste naciaj Esperanto-asocioj kaj en 1905 en Boulogne-sur-Mer kunvenis la unua granda internacia Esperanto-kongreso kun preskaŭ 700 partoprenantoj.

Malfacilaj jaroj de profesia komenco

En la jaroj post la publikigo de la unuaj Esperanto-libroj Zamenhof klopodis en diversaj urboj gajni sian panon kiel okulkuracisto. Nur la praktikejo en Varsovio ekde 1897 donis pli bonan financan bazon por la familio. Kun la kreskanta disvastiĝo de Esperanto li krome ricevis ankaŭ kelkfoje honorariojn por la eldonado de libroj aŭ por la kunlaboro ĉe gazeto.

Tradukoj de Hamleto, La Rabistoj, fabeloj de Andersen

Zamenhof partoprenis en la ĉiujaraj mondaj Esperanto-kongresoj en diversaj landoj kaj tie estis festata de la kreskanta nombro de Esperanto-parolantoj kiel „majstro“ (nacilingve: majstro). En 1912, 25 jarojn post la publikigo de la unua Esperanto-libro, li dum la Esperanto-kongreso en Krakovo retiriĝis de sia neoficiala pozicio kiel gvidanto de la kreiĝanta lingvokomunumo. La lingva evoluo jam ekde kelkaj jaroj estis akompanata de „Lingva Komitato“ (nacilingve: lingva komitato). Aldone al la naciaj Esperanto-asocioj en 1908 kreiĝis ankaŭ „Universala Esperanto-Asocio“ (nacilingve: monda Esperanto-asocio), kiu eldonis jarlibron kun adresoj de Esperanto-parolantoj, organizaĵoj kaj oficejoj. Zamenhof mem okupiĝis interalie pri tradukoj; li kreis Esperanto-versiojn de Hamleto, La Rabistoj (Schiller), la Malnova Testamento kaj la fabeloj de Andersen.

Dumtempa konkurenco

Certa malprogreso estis la estiĝo de reformita Esperanto, Ido, al kiu transiris ekde 1907 proks. 10 ĝis 20 % de la ĝistiamaj Esperanto-parolantoj. Kvankam tio estis ligita al kelkaj konfliktoj – la plua disvastiĝo de Esperanto per tio estis nur malmulte malrapidigita. Al tio kontribuis ankaŭ, ke Ido travivis plurajn reformojn.

Frua morto

Zamenhof suferis je malfortaj koro kaj pulmo. Li devis fini sian laboron kiel okulkuracisto kaj mortis en la 14-a de aprilo 1917 en Varsovio, kie li estas ankaŭ entombigita.

La vivoverko de Zamenhof:

Internacia lingvo- kaj kulturkomunumo

Kvankam parto de la revoj de Zamenhof ĝis nun ne realiĝis – Ludoviko Zamenhof metis la bazon por nova kaj relative rapide lernebla internacia lingvo, kun kiu kreiĝis tutmonda lingva kaj kultura komunumo. La lingvo de Zamenhof elirante de maldika libreto ene de apenaŭ pli ol jarcento trovis lokon inter la kvindek internacie plej uzataj lingvoj. Nur malmultaj homoj atingis kompareblan efikon per sia vivoverko.


Kiel pdf-dosiero (inkl. de mallonga versio, kun fontoj)


Pli da informoj pri Esperanto

Informoj (en la germana)

Fontoj

(parte en Esperanto; Google Translate liveras proksimuman tradukon)

AFP: „unprecedented international success“
Ekzemple ĉe yahoo.com

Zamenhof pri Esperanto kiel familia lingvo
Letero al Abram Kofman (28-a de majo 1901),
Familia lingvo
Letero al Kofman

Youtube, Esperanto-muziko (Serĉo: Esperanto + muziko)
youtube

Ĉiutagaj novaĵoj en Esperanto el Ĉinio
china.org.cn

Krome el Ĉinio:
Radio
Gazeto „El Popola Ĉinio“

Esperanto-Vikipedio
Wikipedia

WikiTrans (angla Vikipedio en Esperanto)
WikiTrans

Google Translate por Esperanto
Google Translate

Hungario, censoj 1990, 2001, 2011
Esperanto laŭ la lingvokonoj de la loĝantaro proks. je loko 15
Hungara censo

Esperanto-ekzamenoj en Hungario, institucio NYAK
NYAK, aliĝoj al ekzamenoj

Esperanto-lingvokursoj ĉe Duolingo.com
Duolingo.com, lingvo-kurso en la angla
Duolingo.com, lingvo-kurso en la hispana

Unua Esperanto-libro, „Unua Libro“, ĉefaj problemoj (aŭ: taskoj)
Unua Esperanto-libro

Zamenhof, 1910
Registaroj venas kun sia helpo nur kiam ĉio jam pretas
(„ la registaroj venas kun sia sankcio kaj helpo ordinare nur tiam, kiam ĉio estas jam tute preta“)
Zamenhof pri registaroj

Zamenhof, 1906, Ĝenevo
Ne tiel naivaj...
(Ni ne estas tiel naivaj, kiel pensas pri ni kelkaj personoj ; ni ne kredas, ke neŭtrala fundamento faros el la homoj anĝelojn … )
Zamenhof pri naiveco

Zamenhof, 1907, Cambridge
eble post multaj jarcentoj
Zamenhof pri la atendebla tempo ĝis ebla Esperanto-akcepto

Unua Esperanto-libro, 1887, tri poemoj
Tri poemoj en la "Unua Libro"


Esperanto kompare kun aliaj lingvoj


Ekzistas diversaj studoj kaj indikoj, ke Esperanto troviĝas inter la 50 internacie plej uzataj lingvoj:

- Esperanto kompare kun aliaj latinliteraj lingvoj sur loko 27 laŭ la tekstokvanto en interreto. Gregory Grefenstette, Julien Nioche. Estimation of English and non-English Language Use on the WWW (2000).
Esperanto en la interreto, tekstokvanto

- Kutime interretaj ofertantoj enkondukas Esperanton post proks. 20 ĝis 50 aliaj lingvoj (ekz. Esperanto estas unu el la lingvoj ĉe Google Translate.)

- Ĉe la hungaraj censoj Esperanto aperas rilate al la lingvokonoj jam en 1940 en loko 17 kompare kun aliaj lingvoj. Hodiaŭ proks. loko 15.
Censo, Hungario


Pliaj fontoj volonte laŭ peto; jen la kontaktoformularo.

 

Centa mortotago de Ludoviko Zamenhof (14a de aprilo 2017)

2017-03-11

auf deutsch
(Gazetara komuniko kaj artikolo)

Kreskanta disvastiĝo de la internacia lingvo Esperanto


„Mi lernis Esperanton, kiam mi estis infano. Mia patro parolis kun mi en Esperanto.“ (Nacia traduko.) Tiel rakontas nun plenkreska studentino, kiu hejme lernis Esperanton. Ŝi plu uzas Esperanton kun sia patro kaj kun kelkaj amikinoj, kun kiuj ŝi konatiĝis jam kiel infano ĉe familiaj Esperanto-renkontiĝoj. Aldone ŝi parolas kelkajn pliajn lingvojn.

Unua versio de Esperanto jam kiel lernejano

La bazon de tiu internacia lingvo Esperanto, kiu intertempe fariĝis ankaŭ denaska lingvo por milo da homoj en multaj landoj, kreis Ludoviko Zamenhof. Lia mortotago centjariĝas en la 14-a de aprilo. Unesko konsideras lin unu el la gravaj personecoj de la homa historio kaj enmetis lian centan mortotagon en sian liston de notindaj memortagoj por la periodo 2016/17.

Zamenhof naskiĝis en la tiam plurlingva Bjalistoko, hodiaŭ en nordorienta Pollando. Li travivis deproksime la konfliktojn de judoj kaj rusoj, poloj kaj germanoj. Jam kiel lernejano li do decidis krei komunan kaj rapide lerneblan lingvon, por ke konfliktojn oni povu solvi per interparolado kaj sen perforto. Unuan version li povis inaŭguri jam en 1878, okaze de lia 19-a naskiĝtago, kun kelkaj lernejaj kamaradoj – eĉ kun komuna kantado en la nova lingvo.

D-ro Esperanto – homo kiu esperas

Zamenhof studis medicinon kaj fariĝis okulkuracisto. Sian internacian lingvon li prilaboris kaj sukcesis publikigi en 1887 danke al doto de sia bopatro. Kiel pseŭdonimo li elektis „D-ro Esperanto“. „Esperanto“ signifas „homo kiu esperas“; li esperis pri disvastiĝo de sia lingvo kaj ankaŭ je tio, ke la lingvo kontribuu al interkompreniĝo kaj al redukto de konfliktoj inter anoj de malsamaj nacioj.

Mallonga gramatiko kun nur 16 bazaj reguloj

La unua libro (en Esperanto „Unua Libro“) enhavis enkondukon, mallongan gramatikon kun dek ses bazaj reguloj kaj vortaron; la libro komence eldoniĝis en kvin lingvoj, rusa, pola, franca, germana kaj poste ankaŭ angla.

Unua mondkongreso 1905

La ideo de internacia lingvo, kiu estas ellernebla multe pli rapide ol la jam ekzistantaj lingvoj, disvastiĝis rapide – ankaŭ ĉar antaŭe jam ekzistis simila lingvo, Volapuko, kiu tamen estis multe pli malrapide lernebla. Jam du jarojn post la eldono de la unua lernolibro ekzistis Esperanto-kluboj, estiĝis gazeto kaj eldoniĝis pliaj libroj en la nova lingvo. En 1905 en Boulogne-sur-Mer okazis la unua monda Esperanto-kongreso, kun preskaŭ 700 partoprenantoj el multaj landoj. Zamenhof estis festata kiel „majstro“ [nacilingva traduko].

Disvastiĝo en ĉiuj kontinentoj

La nombro de la libroj haveblaj en Esperanto rapide kreskis; Zamenhof mem kontribuis kelkajn tradukojn: Hamleto, La rabistoj (Schiller), la Malnova Testamento kaj la fabeloj de Andersen. Kreiĝis „Lingva Komitato“ [nacilingva traduko], kiu traktis lingvajn demandojn, kaj estiĝis internacia Esperanto-asocio, „Universala Esperanto-Asocio (UEA)“. En 1912, 25 jarojn post la publikigo de la unua Esperanto-libro, Zamenhof retiriĝis kiel neoficiala gvidanto de la Esperanto-lingvokomunumo; la komunumo fariĝis memstara. Antaŭ la komenco de la Unua Mondmilito Esperanto estis ankaŭ alveninta en ĉiuj kontinentoj.

Frua morto

Zamenhof suferis je malfortaj koro kaj pulmo, kio devigis lin ĉesi labori. Li mortis en la 14-a de aprilo 1917 en Varsovio.

Internacia lingvokomunumo

Lia verko, la internacia lingvo Esperanto, intertempe trovis parolantojn en pli ol 130 landoj tutmonde; en sepdeko da landoj Universala Esperanto-Asocio havas landajn asociojn. Kelkaj centmiloj da homoj regule parolas Esperanton, kelkaj milionoj laŭ taksoj lernis la bazon de la lingvo. Ekzistas milo da Esperanto-denaskuloj.

Libroj, muzika kulturo, ĉiutagaj novaĵoj el Ĉinio...

El la malgranda libreto de 1887 fariĝis literaturo kun proksimume dek mil libroj; pli ol 300 aŭtoroj originale verkis en Esperanto. Dum la lastaj jardekoj krome evoluis muzika kulturo; rokmuzikon kaj popularan muzikon, hiphopon kaj repon en Esperanto oni povas trovi ĉe youtube. La ĉina registaro ĉiutage publikigas novaĵojn en Esperanto. Pli grandaj lingvolernaj retejoj ofertas Esperanto-kursojn; ĉe Duolingo.com intertempe pli ol 800.000 lernantoj registriĝis por Esperanto-kurso.

Esperanto disvastiĝas konstante, tutmonde.

Kiel pdf-dosiero (inkl. de longa versio, kun fontoj)

 

Anglalingva libro pri Zamenhof, Esperanto kaj ties nuntempo

2016-12-08

En oktobro aperis nova, anglalingva libro pri Zamenhof, la historio de Esperanto kaj la spertoj de la aŭtorino en la nuntempa Esperantujo. La verkistino, Esther Schor, estas profesorino pri la angla lingvo en Princeton. Ŝi jam publikigis kelkajn librojn - poemojn, eseojn kaj fakajn verkojn.

"Ponto el vortoj donas novan bildon de Esperantujo"

Jen prezento esperantlingva ĉe Libera Folio.

Detale en Esperanto ĉe esper.us.

Jen prezento anglalingva ĉe amazon.com kun kelkaj recenzoj de legantoj.

Recenzoj de legantoj ĉe Goodreads.

Recenzo-listo troviĝas ĉe Esperantic Studies Foundation (ESF), plejparte anglaj, unu franca. Estas imprese, ke la libro estas vaste kaj longe recenzita, ekz. en Washington Times kaj The New Yorker.

Prezento ĉe la eldonejo Macmillan.

Intervjuoj en radio-elsendoj teksasa kaj israela.

Vi certe imagas, ke la aŭtorino ĝojos, se vi post eventuala legado de la libro verkos recenzon de leganto ekz. ĉe Amazon aŭ Goodreads aŭ aliloke... Kaj certe ne nur ŝi ĝojos.

 

Prelegoj pri amaskomunikilaj rilatoj

2016-10-23

Dum la 70-a Kultura Semajnfino de la Sarlanda Esperanto-Ligo (SEL) en Homburg/Saar (21-a ĝis 23-a de oktobro 2016) okazis seminario pri amaskomunikilaj rilatoj. La prezentofolioj estas nun troveblaj en la interreto.

Temas pri la sekvaj tri prezentoj de Lu Wunsch-Rolshoven, prezidanto de EsperantoLand:

Komuniki sukcese kun ĵurnalistoj

Kiel prepari gazetarajn komunikojn?

Kontakti kaj amike rilati al ĵurnalistoj. Atingi pozitivajn publikigojn pri Esperanto

 

Prezenti Esperanton en lernejoj

2015-09-20

auf deutsch

Esperanto estas ankoraŭ tro malmulte konata afero. Por ŝanĝi tion estus bone, se lernantoj jam en lernejo aŭdus ion pri Esperanto. Tiel kreiĝis la projekto "Unu lerneja leciono pri Esperanto", kiun survojigas Klaus Friese el Hamburgo kun helpo de multaj homoj.

En kunlaboro kun Lu Wunsch-Rolshoven de la asocio EsperantoLand Klaus Friese eldonis broŝuron por instruado en germanaj lernejoj. La germana titolo
estas „Eine Schulstunde über Esperanto“. (En Esperanto: Unu lerneja leciono pri Esperanto, angle: A lesson about Esperanto.)

(Tute sube troviĝas ligiloj al pliaj versioj por presi broŝurojn. Ni kompreneble ĝojos pri viaj komentoj.)

Unu instruhoro pri Esperanto

La ideo estas, ke ĉiu lernanto estu atentigata pri Esperanto minimume dum unu instruhoro en lernejo; la lernantoj ankaŭ iom eklernu la lingvon. Tio povas okazi ekzemple en anstataŭa instruado, en la fremdlingvaj klasoj, ĉe la instruado de la gepatra lingvo aŭ de historio. Fakte eĉ en matematiko, ĉar la sperto montras, ke Esperanto ofte lernas ĝuste matematikistoj. Ja la lingvo estas regule konstruita kaj ĝi bezonas malpli da lernado ol aliaj lingvoj.

En la fremdlingva instruado oni povas eliri de artikoloj pri Esperanto; la ligilo gvidas al kolekto en diversaj lingvoj. (Volonte ni plivastigas tion per tekstoj kaj ankaŭ radiaj aŭ televidaj elsendoj rete troveblaj.)

La koncepto, priskribata sur ok paĝoj, ofertas skizojn por du instruhoroj, kiuj taŭgas por la enkonduko de Esperanto, eĉ se la instruisto mem ne konas Esperanton. La Esperanto-klubo de Hamburgo, kiu ĉi-jare festas sian 111-a jubileon, subtenas tiun projekton. La prezidanto de Esperanto Hamburg, Jürgen Wulff, aldonis akompanan leteron kun mallonga klarigo. Sekvas la raporto:

Raporto pri la disvastigo de broŝuro


Klaus Friese, Hamburgo

En junio 2015 mi komencis la distribuadon de la broŝuro, kiun mi metis kun la akompana letero en blankan koverton. Mi ne dissendis la broŝuron per poŝto, ĉar mi timis, ke verŝajne la plimulto estus forĵetita tuj post alveno. Mi volis nur persone donaci la broŝuron plejeble al lernejestro kaptante la okazon rekte varbi por la broŝuro kaj kompreneble ankaŭ por Esperanto.

29 lernejoj vizititaj

Dum nur du semajnoj en junio mi bicikle atingis 29, do preskaŭ ĉiujn lernejojn en mia urbokvartalo „Hamburg-Bergedorf“. Nur en unu gimnazio mi ne havis sukceson. La sekretarino postulis antaŭan avizon ĉar alikaze neniu havus tempon akcepti mian koverton. Do, mi tuj skribis retmesaĝon al la lernejestro kaj ĝojis, ke li tre rapide respondis. Sed bedaŭrinde li esperigis min nur pri la venonta lerneja jaro.

Ĉu veni sen antaŭanonco?

Mi devas rimarki, ke normale ne estas kutimo kontakti iun en lernejo sen avizo. Kompreneble ĉiu instruisto kaj speciale la lernejestro estas tro okupita por eĉ intertempe aŭskulti klarigojn de iu stranga Esperantisto. Sed feliĉe mi mem ja estas instruisto, kvankam nun pensiulo. Tial mi riskis senhonte eniri la sekretariejojn. Tie mi rapide prezentis min kaj ĝentile petis kontakti iun kolegon de la lernejestra teamo. Kelkfoje mi tuj rimarkis, ke mi aperis en malbona situacio ĉar nur ĥaoso regis la kampon. Unu sekretarino bone komprenigis tian situacion per la bildo „Hodiaŭ urso furiozas!“

Sed 20-foje mi sukcese kontaktis membron de la lernejestraro sen antaŭa avizo. Se ne eblis, mi donis mian koverton al la sekretarino. Mi rakontis, ke la Esperanto-Klubo en Hamburgo nun festas sian 111-a jubileon kaj pro tio mi volas transdoni etan broŝuron kun akompana letero. Kelkfoje jam nun estis la ŝanco paroli iomete pri Esperanto kaj plejofte la adresatoj estis tre malfermitaj kaj ĝentilaj, speciale se mi bonŝance alvenis dum trankvila tempo, kiu ankaŭ en lernejoj troveblas. Sed tia situacio bedaŭrinde ne estas planebla.

Matenaj kaj posttagmezaj vizitoj


Kelkfoje estis bona ideo alveni en baza lernejo tuj post la oka horo (en Germanio kutime la instruhoroj komenciĝas je la oka). Ofte ĝuste tiumomente ne estis tro multe da vigleco, la lernejestro ankoraŭ estis en sia ĉambro kaj la sekretariino rekte gvidis min tien. Sed ankaŭ momentoj kun multe da maltrankvilo povis esti sukcesaj. Neniu sciis pri la restadejo de iu membro de la lernejestraro. Tiam mi vagis tra la koridoroj kaj helpemaj kolegoj alparolis min. Poste mi estis prezentata al la lernejestro, kiu hazarde preteriris per varmega kafotaso en sia mano. Eĉ en la fino de la instrutago mi trovis favorajn ŝancojn. La plejmulto de la kolegaro jam ne plu estis en la lernejo, sed ie iu ankoraŭ sidis antaŭ sia komputilo. Li ne povis ĝui sian laborfino,n ĉar la komputilo antaŭe devas esti bonorde adiaŭata. Ĝuste en tia momento mi aperis! Mi ĝentile pardonpetis kaj riskis lanĉi mian demandon.

Plejparte bonvolema akcepto

Tre ofte la alparolatoj bonvoleme akceptis mian etan projekton. Du lernejestrinoj spontane demandis, ĉu mi pretas gvidi regulan kurson dum posttagmezoj. Honeste dirite mi iomete retenis min, ĉar tio dependas ja de la distanco inter la lernejo kaj mia loĝdomo. Sed ĉiam mi povis promesi gvidi kelkajn unuopajn instruhorojn, se tio estus dezirata. Unu lernejestrino tuj fiksis unu tagon en aŭgusto, kiam mi povos enkonduki Esperanton dum tri instruhoroj en tri diversaj klasoj. Normale tiutempe estas la someraj ferioj, sed tiu lernejo ofertas prizorgadon de la infanoj, kiuj ne povas forvojaĝi, ĉar la gepatroj devas labori. Estas mia impreso, ke speciale en lernejoj kun tuttaga instruado vere kuŝas ŝanco por ni Esperantistoj! En unu lernejo oni rakontis al mi pri instruhoroj, kiuj estis ofertataj per la turka ambasadejo, kiu volas subteni la lernadon de la turka lingo kaj la lernejo estas tre dankema ...

(Raporto de Klaus Friese, 5-a aŭgusto 2015, friese CHE esperanto-hamburg PUNKTO de)


Versioj por presi kiel broŝuron

[Klaus Friese]

 

Trejnado pri Esperanto-surmerkatigo

2014-05-06

Ĉu vi ŝatus atingi, ke unu miliono da homoj ĉiujare estas informita pri la ekzisto de Esperanto? Sen plia laboro, ĉu? Cyrille Hurstel atingis tion. Nun li prezentas siajn metodojn.

Ekzemple pasintsomere li sukcesis meti Esperanton en televidon en Usono, Francio kaj Italio. Artikoloj estis videblaj en pli ol 20 landoj.

Spektu mallongan filmon, kiu ebligos al vi renkonti lin. Baldaŭ li prezentos siajn metodojn por havi tiom imponajn rezultojn.

Vi vidos kiel li konektiĝas kun homoj por ke ili ŝatu lin. Jen la
retpaĝo
, kiu helpos al vi fariĝi same "brila aktivulo" kiel Cyrille Hurstel.

 

Artfajraĵo de gimnastiko - "Esperanto"-turneo 2014. Kaj pensoj pri Esperantujo

2014-01-22

"Artfajraĵo de gimnastiko" - "Esperanto"-turneo 2014 en Germanio

Pensoj pri Esperantujo kaj bondeziroj por 2014

Kiam gazetartikolo komenciĝas per la sekvaj vortoj, ni iom dubas pri la daŭrigo:

"Ni estu honestaj. Kial nin interesu Esperanto? La angla kiel mondlingvo, ankaŭ la franca, la rusa kaj la ĉina, eble ankoraŭ la hispana, la portugala, en embaraso la germana. Sed la artefarita lingvo Esperanto? Supozeble ne."
(Originalo: Seien wir doch ehrlich. Was haben wir schon mit Esperanto am Hut? Englisch als Weltsprache, auch Französisch, Russisch und Chinesisch, vielleicht noch Spanisch, Portugiesisch und zur Not Deutsch. Aber die Kunstsprache Esperanto? Eher nicht.)

Tamen poste tekstas tre afable:

"Eble tio ja estas problemo de la tiutempa enkonduko. Se la polo Ludoviko Lejzer Zamenhof en 1887 post la verkado de sia unua broŝuro havus je dispono la samnoman prezenton [la prezenton de gimnastiko, n.d.l.r.], lia koncepto liganta la popolojn spertus kun tre granda probablo pli da akcepto."
(Originalo: Möglicherweise ist das ja ein Problem der seinerzeitigen Einführung. Hätte der Pole Ludwig Lejzer Zamenhof 1887 nach Erstellen seiner ersten Broschüre zur Bekanntmachung von Esperanto die gleichnamige Show zur Verfügung gehabt, sein Völker verbindender Ansatz hätte mit sehr großer Wahrscheinlichkeit weit mehr Resonanz erfahren. Gießener Anzeiger, 15-a de jan. 2014, Esperanto zeigt Turnen als Weltsprache (Esperanto montras gimnastikon kiel mondan llingvon), de Albert Mehl)

200.000 spektantoj

Fakte la gimnastikaj asocioj en du germanaj landoj (Malsupra Saksio kaj Ŝlesvigo-Holŝtejno) ĉiujare organizas unumonatan turneon tra Germanio kun dekoj da unuopaj programeroj "Artfajraĵo de gimnastiko" ( Feuerwerk der Turnkunst) - laŭ informo la plej sukcesa gimnastiko-prezento en Eŭropo. 200.000 homoj vidos la spektaklon kaj ne povos pretervidi ties titolon kaj mesaĝon pri nia lingvo.

"Esperanto - la mondo parolas unu (korpo)lingvon!"

Ja la ĉi-jaran turneon ili decidis nomi "Esperanto" kaj ili bele vivigas la nomon: En la enkonduko al la prezento prezidantino de gimnastika asocio parolis pri la amike internacia bildo de popola interkompreniĝo - bildo, kiu montras "mondlingvon kiel korpan lingvon" kaj "gimnastikon kiel mondlingvon". Kantistino dum la spektaklo kantas en Esperanto vortojn tre konatajn al ni: "La popoloj faros en konsento unu grandan rondon familian." Kaj la gazetoj jam de semajnoj ĉe ĉiu prezento mencias Esperanton, ofte kiel la "rekonita internacia mondlingvo" aŭ la "popolojn liganta lingvo", kaj konstatante: "Same kiel la lingvo tiel ligas la gimnastika arto." Aŭ: "Esperanto - la mondo parolas unu (korpo)lingvon!"

Ĝuu la spektaklon dum minuto!

Eble nun haltu kun la legado kaj ĝuu la gimnastikan prezenton dum minuto (http://tinyurl.com/Gimnastiko).
Malofte oni povis vidi pli viglan prezenton ligitan al nia lingvo, ĉu ne?

Kial tiom da organizaĵoj subten(et)as Esperanton?

Indas pripensi, kial la gimnastikaj asocioj elektis la nomon "Esperanto" kaj kial TUI, unu el la plej grandaj germanaj turismaj entreprenoj, konsentis subteni spektaklon kun tiu nomo. Kaj kial antaŭ du jaroj la mondkonata aŭto-entrepreno BMW gratulis nome de la aŭtomarko "Mini" al Esperanto okaze de ties 125-jariĝo kaj elstarigis la paralelon inter la internacia disvastiĝo de iliaj aŭtoj kaj de nia lingvo. Kial la Cirque du Soleil elektis la Esperanto-titolon "movi kanti revo" por sia programo. Kial granda kaj renoma germana kongreshotelo en Fulda elektis por si la nomon "Esperanto" kaj favore prezentas la pontofunkcion de Esperanto. Kial en 1999 la iom konata germana Hip-Hop-bando "Freundeskreis" (amikaro) elektis la nomon "Esperanto" por kanto kaj albumo kaj turneo. Kial la germana novaĵagentejo dpa dum la pasinta jardeko raportis pli ol dekfoje pri Esperanto-eventoj (ankaŭ en Sarlanda Radio ). Kial la entrepreno BT Global Services uzis nian lingvon en varbfilmo - entrepreno de 35.000 dungitoj tutmonde. Kial la ĉina registaro publikigas novaĵojn en Esperanto preskaŭ ĉiutage. Kial la vikipedio-kunlaborantoj decidis, ke ĉiu lingvo-versio de tiu enciklopedio enhavu inter la mil plej gravaj artikoloj ankaŭ artikolon pri Esperanto? Kial Google Translate aldonis nian lingvon al sia oferto...

Kion ni jam atingis

Ili ne simple volas fari favoron al ni kaj nia lingvo - ili konstatas ties mesaĝon kaj, eĉ pli, ties faktan uzadon. Esperanto hodiaŭ certe neniel estas "piso de kulo en la Balta Maro", kiel iu supozis komence de la okdekaj jaroj. Laŭ multaj statistikoj nia lingvo kompare kun aliaj lingvoj kutime troviĝas ie inter la 15-a kaj 50-a loko (inter proksimume 6000 lingvoj de la mondo) - simile kiel la dana aŭ slovaka aŭ serb-kroata aŭ estona lingvoj. La rilato inter Esperanto kaj la angla estas proksimume 1:1000, ekzemple laŭ la tekstokvanto en la interreto. Kaj ni konsciu, ke laŭ la nombro de parolantoj tiu rilato estis proksimume 1:100.000.000 (unu al cent milionoj) ĉe la kreiĝo de Esperanto. Ni multege progresis ekde la apero de magra broŝuro de kvardeko da paĝoj en 1887.

Multaj landoj - ĉie malfacile perceptebla

Mi cetere koncedas, ke malfacilas kompreni la faktan disvastiĝon de nia lingvo. Nia parolantaro troviĝas en cento da landoj - do en ĉiu lando troviĝas nur proksimume centono. Malfacile komparebla kun tradiciaj lingvoj en limigita lingvoregiono.

De unu homo al multaj centmiloj - impresa progreso

Certe ni ankoraŭ estas tre for de niaj revoj - sed, serioze, kiom vi pretus veti en 1887 je tio, ke Esperanto hodiaŭ havus sian nunan staton? Ke la revo de unu sola homo, junulo fakte, povus entuziasmigi centmilojn aŭ milionojn da homoj lerni la lingvon dum dekoj aŭ centoj da horoj, transdoni ĝin ofte al la posta generacio kaj apliki ĝin dum miloj da horoj. Kun granda plezuro - nu, almenaŭ plej ofte... :-)

La kuna verko de niaj antaŭuloj kaj ni ĉiuj

Dum la bazon de nia lingvo metis unu sola homo, ĝin ellaboris centmiloj per verkado, studado kaj uzado. Kaj same la diversajn ofertojn en Esperantujo kreis kaj kreas multegaj miloj da Esperanto-parolantoj - ili organizas, verkas, tradukas...

Novaj Esperanto-grupoj en interreto

Mirinde estas, kiom kreskis la memorganiziĝo de la Esperanto-kunlaborantaro dum la pasintaj jardekoj, grandparte helpe de la interreto, kie homoj kuniĝas en miloj da unuopaj Esperanto-grupoj specialiĝintaj pri la plej diversaj celoj. Nepensebla estis Esperanto-enciklopedio antaŭ la apero de vikipedio, kie Esperanto havas nun proksimume la 32-an 40-an lokon (laŭ paĝorigardoj) kompare kun aliaj lingvoj. Apenaŭ imagebla sen la reto estus frazokolekto kiel Tatoeba kun preskaŭ 300.000 frazoj tradukitaj en Esperanto (loko 2 post la angla). Kaj same pri aliaj vortaroj, pri tradukado de komputilaj programoj, pri subtekstigo de filmoj ktp.

Per paŝo post paŝo - al samrajtigo de Esperanto

Se oni serĉas malfeliĉon kaj malĝojon, kompreneble estas abundaj eblecoj... Ĉiu povas persone bedaŭri, ke oni ne havas pli da mono kaj ke oni ne estas pli sukcesa. Same pri Esperanto ni povas bedaŭri tion, kio estas ne jam atingita. Sed ni konsciu: Eĉ sukcesuloj jare nur malofte progresas per pli ol 5 procentoj. La angla progresis en sia historio de 1500 jaroj kutime multe malpli rapide. Ni do povas esti kontentegaj, ke en Hungario la nombro de Esperanto-parolantoj duobliĝis inter 1990 kaj 2001 kaj denove inter 2001 kaj 2011, jare proksimume 7-procenta kresko. Kial? Nu, ĉefe ĉar oni samrajtigis nian lingvon - oni donis neniun apartan avantaĝon, nur liberan elekteblecon en multaj lernejoj kaj en universitatoj. Ankaŭ en Brazilo niaj samideanoj survojas al la atingo de samrajteco por Esperanto en la lernejoj, la propono estas jam en la parlamento. En Francio la vojo por simila iniciato ŝajnas ankoraŭ iom pli longa.

Por la rajto je kleriĝo pri Esperanto

Eble unua paŝo antaŭ instruado estas strebi, ke ĉiu lernejano ricevu bazan informon pri Esperanto kaj pri ĝia hodiaŭa uzado, dum eble du lernejaj lecionoj.

Kion ni faru estonte?

- Nu, unuflanke ni plu ĝuu Esperanton kaj Esperantujon kaj la kunestadon kun niaj Esperanto-amikoj kaj -konatoj. Nenio tiurilate estas pli bona por ni mem, nenio estas pli alloga por eksteruloj ol nia ĝojo pri la Esperanto-uzado en internacia rondo.
- Due ni plukonstruu Esperantujon kiel ni kaj niaj antaŭuloj jam faras ekde baldaŭ 127 jaroj. Ankaŭ tiu kreado povas doni multan plezuron.
- Trie ni eble iom plibonigu nian informadon de la ekstera mondo. Indas prezenti Esperanton kaj Esperantujon tiaj kiaj ili estas - kaj eble indas iom prisilenti niajn planojn kaj revojn por ne daŭre aŭdi, ke ni kaj niaj antaŭuloj ja jam paroladas pri tio ekde cento da jaroj kaj tamen ankoraŭ ne videblas la fina sukceso...

Ni krome parkerigu, ke informado kaj varbado bezonas ripetadon, sep fojoj estas bona takso. Aldone ni konsciu, ke nur proksimume unu procento de nia publiko estos preta efektive lerni kaj iam apliki Esperanton, fakte ĉefe junuloj inter 14 kaj 25 jaroj. (Tio kune signifas, ke ni devas vere multege informi por gajni unu novan Esperanto-parolanton - eble eĉ pli ol milfoje. Unu plia kaŭzo por intensigi la gazetarajn rilatojn, kiuj permesas tre amasan informadon.)

Kaj kio pri la angla kaj pri tiuj Esperanto-malamikoj, kiuj malĝuste kaj malafable informas pri Esperanto? Nu, dek procentoj estas kontraŭ ĉio, diris ŝajne John F. Kennedy; tion ne eblos ŝanĝi...
Ni ne sukcesos progresigi Esperanton, se ni perdos nian energion en la bataloj kontraŭ la angla lingvo kaj kontraŭ Esperanto-malamikoj.
Kontraste ni flegu la amikojn de nia lingvo, kiuj ja estas multnombraj, kiel denove montras la "artfajraĵo de gimnastiko".

Eble mia resuma novjara mesaĝo estas:

Ĝuu Esperantujon kaj parolu pri tio! :-)

Sed ni ne tro insistu pri nia vidpunkto aŭ pri lernado...

Ĉion plej bonan, multajn belajn Esperanto-horojn, Esperanto-tagojn, Esperanto-jarojn...

Feliĉan jaron 2014

Lu Wunsch-Rolshoven
EsperantoLand


(Kelkaj aldonoj en la alineo "Kial tiom da organizaĵoj subten(et)as Esperanton?", plej laste en la 27-a de jan. 2014)

Jen loko por komentoj.

 

Esperanto-stando ĉe la lingvo-ekspozicio Expolingua 2013

2013-11-27

Ĉi-jare denove estis Esperanto-stando ĉe la lingvo-ekspozicio Expolingua, de vendredo, 15-a, ĝis dimanĉo, 17-a de novembro. Okazis multaj mallongaj kaj kelkaj pli detalaj interparoladoj pri Esperanto kaj ĝia hodiaŭa aplikado - interalie ankaŭ kun spontanea kvinminuta rapidkurso de Esperanto.

Kolektiĝis entute trideko da interesitoj, el kiuj pluraj aliĝis al la semajnfina kurso, kiu okazos dum la semajnfino 30-a de novembro/1-a de decembro en Danziger50. Kiel videblas sur la foto, ankaŭ la berlina urso vizitis la Esperanto-standon :-)

En la dimanĉa posttagmezo Judith Meyer prelegis pri "Entdecken Sie die Faszination Esperanto" (Malkovru la fascinon Esperanto). Ĉeestis trideko da aŭskultantoj.

Dum la pasinta dudeko da jaroj la Expolingua-stando kutime estis financita de la asocio Esperanto-Haus Michendorf; ĉi-jare la kostojn dividis inter si tiu asocio, GEA kaj ELB. Granda danko iras al ĉiuj, kiuj kunhelpis ĉe la stando, ĉefe Jessica, Judith, Steve kaj Henryk. La standon organizis Lu Wunsch-Rolshoven, de la asocio EsperantoLand.

 

EU-komisiono pri Esperanto

2013-01-07

auf deutsch

Ĉiam denove iuj proponas uzi Esperanton en unu aŭ alia maniero en la Eŭropa Unio. La EU-komisiono, departamento pri plurlingveco, publikigis sian pozicion pri tio.

Ĉu unu lingvo aŭ multlingveco?

Inter la oftaj demandoj pri plurlingveco kaj lingvolernado troviĝas la demando: "Ĉu unu sola lingvo por ĉiuj estus solvo?" En la respondo oni traktas la latinan kaj Esperanton.

La metita demando estas surpriza, ĉar eĉ la plej konvinkitaj Esperanto-subtenantoj proponas nur, ke ĉiu en la lernejo lernu ankaŭ Esperanton. La plej multaj Esperanto-parolantoj ŝatus nur, se Esperanto estus elektebla fako. Aŭ se oni informus pri ĝi en lernejaj lecionoj.

La lernadon de pliaj fremdlingvoj la Esperantuloj eksplicite subtenas, tiel ekzemple en la "Sonnenberger Leitsätze" el 2012 de la Germana Esperanto-Asocio, kie en la punkto 'Ĝenerala lingvopolitiko' tekstas jam komence: "Wir unterstützen die Mehrsprachigkeit." (Ni subtenas la plurlingvecon.) Jam en la "Thesen zur EU-Sprachenfrage" (Tezoj pri la lingvodemando de EU) akceptitaj en 1995 legeblas en punkto 2: "Die Kenntnis mehrerer Fremdsprachen ist wünschenswert." (La sciado de pluraj fremdlingvoj estas dezirinda.)

Ankaŭ en la teksto "Esperanto en Eŭropa Unio" de la asocio EsperantoLand oni proponas nur: "Esperanton oni pli ofte proponu kiel elekteblan fakon en lernejoj kaj universitatoj en EU".

Unu sola lingvo estus tro simpla

En la respondo oni unue skribis, ke la ideo, solvi per unu sola lingvo ĉiujn lingvajn problemojn, estus "tro simpla". Certe la Esperanto-parolantoj konsentas. Ĉi-rilate estas menciinde, ke Esperanto-parolantoj laŭ pluraj studoj regas aldone al sia gepatra lingvo kaj Esperanto mezume du pliajn fremdlingvojn.

Laŭ EU-komisiono de tempo al tempo oni proponas la latinan aŭ Esperanton kiel "solan, tuteŭropan lingvon por EU". Tia propono ne estas konata en Esperanto-rondoj. La EU-komisiono ĝis nun ankaŭ ne detaligis, al kiu propono de kiu organizo ĝi referencas.

Preskaŭ ĉiu devus, laŭ la EU-komisiono, eklerni tiujn lingvojn ekde la bazo. Tiu aserto ne konsideras la specialan konstruadon de Esperanto, kies vortoj estas je pli ol 90 % troveblaj en la eŭropaj lingvoj; la necesa lernotempo por Esperanto tial estas relative malgranda, ofte ĉe triono aŭ kvinono de la lernotempo por ekzemple la angla aŭ itala.

Kiom da tempo por Esperanto?

En la sekva frazo la EU-komisiono metas la supozon, ke la edukado de instruistoj kaj la lingvoinstruado por la eŭropanoj "kostus tre multan monon kaj tempon". Ankaŭ tio ne konsideras la apartajn ecojn de Esperanto. Tre multaj Esperanto-lernantoj komencas jam post du aŭ tri kurso-semajnfinoj (aŭ memlernado en simila kvanto) praktike apliki la lingvon.

Ĉu plureco kun aŭ sen Esperanto?

Fine la Eŭropa Komisiono asertas, ke per sia "konfeso por multlingveco" ĝi subtenus "plurecon anstataŭ unuformecon". Bedaŭrinde tiu konfeso rilate al Esperanto ne estas realigata: La EU-komisiono ne inkluzivigas Esperanton en la plurecon. Kvankam certe pli ol cent mil homoj en EU parolas Esperanton, la lingvo eĉ ne estas menciata en la raportoj de la EU-komisiono pri la lingvoj parolataj en EU. Kontraste la Statistikaj Oficejoj de Litovio kaj Hungario dokumentas la nombron de Esperanto-parolantoj laŭ censoj: En 2001 estis ĉ. 850 en Litovio kaj 4500 en Hungario. (Tio indikas, ke estas ĉ. 100.000 aktivaj Esperantoparolantoj en EU.) Pli ol kelkaj malgrandaj lingvoj de EU. Kaj en la internacia komunikado multe pli uzata.

Ĉu personaj interesoj de la EU-kunlaborantoj?

Ne estas tute klare, kio igas la EU-komisionon per tiel malfacile komprenebla rezonado argumenti kontraŭ Esperanto. Kelkfoje oni kaŝe aŭdas, ke ne estus en la intereso de la interpretistoj, tradukistoj kaj bonege pagataj plurlingvaj EU-oficistoj, ke Esperanto plu disvastiĝos. Kaj eble iutage igos superfluaj kelkajn el la belaj EU-postenoj...

Louis v. Wunsch-Rolshoven
EsperantoLand

 

Amaskomunikiloj pri la 11-a NR, Xanten

2012-12-31

Pri la 11-a NR en Xanten raportis kelkaj lokaj kaj regionaj gazetoj, radio kaj televido. Interalie:

Der Xantener

Niederrhein Nachrichten

Rheinische Post, 27. und 29. Dezember 2012

WDR 5 (Radio)

WDR Lokalzeit Duisburg (Regionalfernsehen; nicht mehr im Netz)

[Aldono, 4-a de januaro:] Der Westen (NRZ/WRZ), 2-a de januaro 2013 .

 

© EsperantoLand