11 - 20 (557)
 

Marknomoj
Tri Oscar-premioj por filmo de la entrepreno "Esperanto-Filmoj"

2019-03-05

auf deutsch

La filmo "Roma" de la filmisto Alfonso Cuarón ricevis tri Oscar-premiojn; lia entrepreno nomiĝas "Esperanto-Filmoj". La filmo estis premiita kiel plej bona alilingva filmo. Krome Cuarón estis premiita pro "Achievement in Cinematography" kaj kiel plej bona filmdirektoro, kiel oni povas legi ĉe la novaĵagentejo Bloomberg. Fakte la filmo estas komuna produktaĵo de tri entreprenoj: Netflix, Participant Media kaj Esperanto-Filmoj.

"Mia koro subtenas Esperanton"

Alfonso Cuarón ne tute hazarde elektis la nomon por sia filma entrepreno, kiel li klarigis en 2013 en intervjuo kun la filmisto Sam Green, kiun oni povas legi ankaŭ en la angla . Li tiam diris, ke li "volas krei filmojn en aliaj lingvoj, kaj mi kreis filmojn en diversaj landoj, kaj mi kredas, ke homoj naskiĝas kiel homo, kaj nur poste ili ricevas pasportojn." Do li serĉis nomon kiu subtenas tiun sencon de 'universala lingvo'. Li substrekis: "Malgraŭ iuj miaj kritikoj, mia koro daŭre subtenas la ideon de Esperanto."

Bonega ideo

Cuarón substrekas, ke lia koro estas kun la Esperanto-parolantoj. Esperanto laŭ li estas "unu el tiuj aferoj kiuj..." Kaj li haltigas sin mem por daŭrigi, ke "eble estas iu vojo per kiu ĝi okazus, per kiu la Esperanto-movado eksplodus". Esperanto ja estas "bonega ideo" laŭ Cuarón. Ankaŭ impresas lin la fakto ke homoj lernas Esperanton. Li ankaŭ ĝojas vidi "kiom vasta la komunumo estas". Laŭ li "ne estas surprizo, tamen, ke la grandaj ideologioj persekutis Esperanto." Kaj li detaligas, montrante ke li ja scias iom eĉ el la historio de Esperanto, ke ekzemple "dum la pasinta jarcento la nazioj kaj poste Stalin decidis ke ĝi estis danĝera".


Entute 25 filmoj de Esperanto-Filmoj troviĝas nun en la Datumbazo IMDb.

[Bloomberg, Sam Green]

Marknomoj
 

Komputilo/Interreto
Esperanto en kolekto de Mozilla kun laŭtparolata lingvo

2019-03-04

auf deutsch

La entrepreno Mozilla publikigis pli ol mil horojn da laŭtparolata lingvo kun la koncerna transskribado. Tion ili disponigas senkoste kaj ili volas per tio helpi ĉefe al pli malgrandaj entreprenoj krei softvaron pri lingvoj. Inter la 18 lingvoj de la unua versio troviĝas ankaŭ Esperanto.

Helpu grandigi la kolekton en Esperanto!

Sur la paĝoj de la projekto Common-Voice (komuna voĉo) oni povas legi, ke tiu iniciato de Mozilla helpu instrui al maŝinoj paroli kiel veraj homoj; ankaŭ tiu paĝo estas disponebla en Esperanto. Laŭ la paĝo ĝis nun oni registris jam 9 horojn en Esperanto, el kiuj 5 estas jam konfirmitaj. Indas esperi ke aldoniĝos ankoraŭ multaj horoj por pligrandigi la bazon kaj plifaciligi la kreadon de softvaro. Ne hezitu, se vi ŝatos iom helpi: Iru al la koncerna paĝo kaj sekvu la instrukciojn. Tiu alvoko troviĝas ankaŭ ĉe la Kunfarejo.

Jen cetere la diskuto, kiu fine zorgis, ke Esperanto eniru la kolekton jam tiel frue.

Esperanto inter aliaj konataj lingvoj

La novaĵo estis publikigita en multaj lokoj en interreto. La faka magazino ZDNet skribis, ke al la disponeblaj lingvoj apartenas la angla, franca, germana, la ĉina mandarina, la hispana, eŭska, nederlanda, Esperanto kaj Farsi. Krome ĉeestas ankaŭ malpli disvastigitaj lingvoj kiel la kimra kaj berbera lingvo, la kabila, kiun oni parolas en Alĝerio. Rimarkinde, ke Esperanto troviĝas en la unua kategorio, ne ĉe la "malpli disvastigitaj lingvoj".

[ZDNet]

Komputilo/Interreto
 

Scienco/Interlingvistiko
Prelego de prof. Sabine Fiedler en Hamburgo (14a de marto)

2019-01-27

auf deutsch

Pri la temo "Esperanto – novaj esploroj pri lingvouzo kaj parolkomunumo" prelegos prof. Sabine Fiedler en ĵaŭdo, 14-a de marto en Hamburgo, en "Kulturladen St. Georg" (salono 1/2), Alexanderstraße 16, 20099 Hamburg. Senkosta eniro. Kunveno ekde la 19a h 30. Organizas Esperanto Hamburg.

En la sekva tago, 15a de marto, prof. Fiedler prezentos prelegon pri komiksoj, ĉi-foje en la germana, vidu sube.

Humuro en Esperanto-komunikado

La prelego donas superrigardon pri rezultoj de esplorprojekto pri la nuna uzo de la planlingvo. Ĝi prilumas Esperanto-komunikadon en plej diversaj situacioj (kiel ekz. ĉiutaga konversacio, sciencaj prelegoj, debatoj). Ĉefaj temoj de la prelegoj estas la rolo de humuro en Esperanto-komunikado kaj la pluevoluo de la lingvo.

Plurjardeka esplorado pri la Esperanto-komunumo

Sabine Fiedler estas lingvisto en la Universitato de Leipzig, kie ŝi doktoriĝis pri la angla lingvo kaj habilitiĝis en Ĝenerala Lingvistiko per studo pri la frazeologio en planlingvoj (speciale Esperanto). Ŝiaj ĉefaj esplortemoj estas frazeologio, interlingvistiko (esperantologio), lingvafrankaoj kaj komiksoj.

Prelego pri komiksoj en vendredo, 15-a de marto

En vendredo, 15a de marto 2019, prof. Fiedler prezentos prelegon en germana lingvo: "Mehr als Krach, PENG, Arrrrrgh – Comics zwischen Literatur, Massenmedium und Kunst" (Pli ol bru', paf', aj - komiksoj inter literaturo, amaskomunikiloj kaj arto).

Amaskomunikilo aŭ formo de arto?

Komiksojn oni povas rigardi el tre diversaj perspektivoj. Kelkaj vidas ilin kiel literaturan branĉon, aliaj kiel amaskomunikilon, pliaj kiel formo de arto (en Francio kie komiksoj nomiĝas 'bande dessinée' oni parolas pri la naŭa arto). En sia semiotika funkcia komuneco de lingvo kaj bildo oni ne povas intermiksi ilin - same rilate al iliaj rakontaj kapabloj kiel rilate al la estetikaj efikoj. En ili esprimiĝas la signifo per plureco de komunikaj ebenoj kaj vortaj elementoj de prezentado (teksto de la rakontanto, buŝa parolado, enmetitaj tekstoj, sonvortoj k. a.).

Kompreni la ŝanĝon de lingvo

La prelego komenciĝas per mallonga superrigardo pri la historio de la komiksoj kaj poste prilumos la kunagadon inter la vida kaj vorta ebenoj de esprimado. Fine vidiĝos la atingoj de komiksoj sub du specialaj aspektoj. Tio estas la dokumentado de la nuntempa vivo kaj okazaĵoj per plurecaj eblecoj de la rilatado al la lingva kaj eksterlingva realeco kaj la perado de kompreno pri fenomenoj de lingva ŝanĝo.

La prelego okazos en la granda supera salono en Kulturladen St. Georg, Alexanderstraße 16, 20099 Hamburg. Enirprezo 5 eŭroj (reduktite 3 eŭroj).

[esperanto-hamburg.de]

Scienco/Interlingvistiko
 

Renkontighoj
40a BAVELO-Seminario en Heidelberg, 12a - 14a de oktobro 2018

2018-10-01

auf deutsch

En Hajdelberg' mi perdis mian koron …
estas konata germana studenta kanto.

Pri Heidelberg ne necesas multe diri, jam ĉiuj konas sian famon: la universitaton (plej malnova en Germanio), la kastelon detruitan de la „suna reĝo”, la plej grandan vinbarelon de la mondo (bedaŭrinde malplenan), la faman malnovan ponton trans rivero Neckar …
Kelkajn el tiuj vidindaĵoj ni povos mem spekti dum la sabatposttagmeza ekskurso.

Lingvokursoj


En la seminario vi povas elekti inter la klasikaj kursoj por komencantoj kaj progresantoj.

Prelegoj


La bukeda kurso prezentas diversajn interesajn temojn:

  • Germanaj specialistoj en Sovjetunio – sekve de la milito (Karl Breuninger)

  • Ruslando estas nia najbarlando (Ulrich Brandenburg, emerita ambasadoro de Germanio en Ruslando kaj nun prezidanto de Germana Esperanto-Asocio)

  • Libroprezentado (Jean-Luc Thibias)

  • La Demokrata Respubliko Kongo plej riĉa kaj plej malriĉa ŝtato de Afriko – kiel ni rilatas al tiu dilemo (Manfred Westermayer, Alois Eder)

Vespere ni povas ĝui du amuzajn programerojn kun Christoph Frank.

Jen pliaj informoj kaj aliĝilo.

[BAVELO]

Renkontighoj
 

Arto, Teatro
Nacia Teatro Prago: Opero "Sternenhoch" en Esperanto

2018-04-08

auf deutsch

La Nacia Teatro Prago en la 7-a de aprilo prezentis la premieron de la opero "La suferoj de la princo Sternenhoch" (proksimume: "stelalta") en Esperanto. Pliaj prezentoj estas planataj por aprilo, majo kaj junio. La tekston verkis Ivan Acher laŭ la ekspresionisma romano de la ĉeĥa aŭtoro Vladislav Klíma; ĝin tradukis Miroslav Malovec el Brno; muziko de Petr Kofroň. Por la spektantoj montriĝas subtekstoj en la ĉeĥa kaj angla.

Murdo kaj filozofiumado

Eĉ Klíma, la aŭtoro mem, priskribis la pecon kiel groteska. Juna viro, ĵus forlasinta siajn studojn, kuras tra la reala vivo. Murdo, revoj pri murdo, la filozofiumado de la kvin ĉefaj roluloj karakterizas la operon.

Intervjuo kun la reĝisoro

Ĉe youtube oni povas sekvi intervjuon kun la reĝisoro de la opero Michal Dočekal, subtekstoj en Esperanto.

Ankaŭ sur ceskatelevize.cz, Kultura (19:14 ĝis 25:58), estas interparolado kun la reĝisoro kaj eltranĉaĵoj el la opero.

Surscenigoj en aliaj lingvoj

Traduko de Google Translate por la vikipedia priskribo de la romano enretiĝis fare de STUDIO, Radio kaj televido en Esperanto; ĉe STUDIO troviĝas pliaj ligiloj pri la peco, ekzemple sursceniĝoj en aliaj lingvoj.

(Redaktita 2018-03-08, 13h49)

[http://novajhoj.weebly.com/sternenhoch-opero.html]

Arto
Teatro
 

Lingvokursoj/Instruado, Pri Esperanto
Seminario en Italio: "Mallonge enkonduki Esperanton en lernejojn"

2018-02-25

Fine de aprilo 2018 okazos en Italio seminario pri Esperanto-informado en lernejoj. Oni kunvenos en Pietrasanta (ĉe la maro, proks. 130 km sudoriente de Ĝenovo), 28-a de aprilo ĝis la 1-a de majo.

Prezentos la temon kvino da gvidantoj, zorgos pri la kultura flanko kvaro da artistoj, interalie JoMo. Jen la reta prezento kun aliĝilo.

Lingvokursoj/Instruado
Pri Esperanto
 

Lingvokursoj/Instruado, Pri Esperanto
"Unu lerneja leciono pri Esperanto" nun ankaŭ en la itala lingvo

2018-02-24

La broŝuro "Unu lerneja leciono pri Esperanto" ĵus aperis en itala traduko. Ĝi estas elŝutebla sur esperanto-klaus.de (serĉu "itala").

La traduko aldoniĝas al jam kvin aliaj versioj de la broŝuro, en Esperanto, angla, franca, germana kaj turka lingvoj.

"Unu leciono pri Esperanto por ĉiu lernejano"

La ideo estas, ke instruistoj prezentu unu aŭ eble du aŭ plurajn lecionojn pri Esperanto al siaj lernantoj, en la aĝo de proks. dek ĝis dek ok jaroj. La formo liberas - povas esti referaĵo de lernanto aŭ diskuto aŭ prezento de la instruisto... Ankaŭ la fako liberas - povas esti la gepatra lingvo aŭ fremdlingvo aŭ historio aŭ sociaj sciencoj... Povas esti la kutima instruado aŭ antaŭferia horo aŭ anstataŭa horo aŭ projektaj tagoj...

La ideo cetere ne estas, ke la prezenton de Esperanto faru ni Esperanto-parolantoj - ni ne havas sufiĉe da homoj por fari tion. La ideo estas prefere instigi instruistojn, ke ili mem informiĝu pri Esperanto, eble uzu unu el niaj modelaj lecionoj kaj mem prezentu la temon. La sperto montras, ke multaj tion sukcesas fari.

En pli posta fazo certe estos bele oferti trejnseminariojn por instruistoj, en kiuj ili povos iom lerni Esperanton, iom lerni kiel instrui ĝin, iom lerni pri la historio kaj nuntempo de la Esperanto-komunumo. Nu, iom poste - aŭ ĉu eble vi jam entuziasmas nun?

Broŝuro rete elŝutebla


La broŝuro de Klaus Friese pri tiu propono estas nun havebla en jam ses lingvoj sur lia retejo esperanto-klaus.de
. Serĉu tie pri "lernejoj".

Bv. plusendi la informon!

Bonvenas kompreneble via subteno per plusendo de tiu ĉi informo. Krome ankoraŭ mankas multaj tradukoj... Ĉu vi konas tradukemulon? Se vi tradukos la broŝuron en vian lingvon aŭ persvados iun alian, ni eĉ pli ĝojos :)

Esperanto en antaŭlernejoj

Cetere ekzistas ankaŭ broŝuro por la prezento de Esperanto en antaŭlernejoj, do antaŭ la sesa vivojaro; ĝis nun havebla en Esperanto, la germana kaj Esperanto. Ĝi estas elŝutebla en la sama retejo.

Lingvokursoj/Instruado
Pri Esperanto
 

Komputilo/Interreto, Faka Aplikado
Grandigi niajn vortarojn

2017-11-28

Se vi bezonas tradukon por iu vorto en nacia lingvo, sed ne trovas en vortaroj, vi eble post longa pripensado havas ideo por taŭga esprimo. Kaj nun - kie vi povas facile enmeti?

Bonan servon por vorto-serĉantoj liveras ViVo, la Vikia Vortaro. Tiu meta-vortaro montras ne nur la proprajn rezultojn, sed serĉas ankaŭ en pluraj aliaj vortaroj: Reta Vortaro, Vikipedio, Majstro, Komputeko, Lernu kaj Wiktionary. Krome ViVo serĉas en la frazaro Tatoeba kaj en la meta-vortaro Glosbe. (Ligiloj ĉe ViVo.)

Se vi volas rapide aldoni tradukon, vi povas fari tion per Tatoeba. Serĉu en la nacia lingvo frazon, kiu enhavas la koncernan vorton, traduku ĉe Tatoeba la tutan frazon - kaj post nelonge ĉe ViVo kaj iam ankaŭ ĉe Glosbe aperos via traduko.

Se vi estas registrita uzanto de Tatoeba, la proceduro funkcias tre rapide, ene de eble eĉ ne minuto.

Komputilo/Interreto
Faka Aplikado
 

Renkontighoj
9-a Zamenhofa Matenmanĝo en Berlino

2017-10-10

En dimanĉo, 26-a de novembro, en Berlino okazos la 9-a Zamenhofa Matentagmanĝo. Ekde la 10-a horo oni kunvenos en la restoracio 'Al Hamra', Raumer Str. 16, Prenclova Monto, por babili kaj komune ĝui la bongustaĵojn de la bufedo. Ni aldonas raporton pri la pasintjara 8-a Matenmanĝo.

 

Internacia Zamenhofa Matenmanĝo en Berlino


(Ondo de Esperanto, jan. 2017)

Entute 40 homoj venis al la jam 8-a Zamenhofa Matenmanĝo en Berlino, kiun organizis la asocio EsperantoLand en dimanĉo, 4-a de decembro. Deko da gastoj venis el ekster Berlino - el germanaj urboj kiel Ulm, Duisburg, Hamburgo kaj Lubeko, ankaŭ el Vroclavo kaj Moskvo. Pluraj aliaj ĉeestantoj estis eksterlandanoj vivantaj en Berlino, ekz. el Usono, Francio, Hungario kaj Hispanio. Sekve estis bela internacia kunveno kaj la konversacio okazis grandparte en Esperanto. Unu el la principoj de la kunveno tamen estas, ke povas kunveni ankaŭ amikoj ne parolantaj Esperanton; ĉar estas multaj malgrandaj tabloj en la ejo, oni povas bone ŝanĝi lokojn dume kaj kuniĝi laŭ lingvo.

La kunveno okazas kutime en la kelo de arab-stila restoracio kaj kafejo en la kvartalo Prenclova Monto (Prenzlauer Berg). Formala programo de la kunveno ne ekzistas. Oni regalas sin ĉe la matentagmanĝa bufedo, kiu ofertas grandan varion de manĝaĵoj, el kiuj multaj estas vegetaraj aŭ veganaj. Oni krome kafumas, teumas, babiladas kaj kelkaj iom ludas - kaj tio bone sufiĉas por plenigi la tempon. Komenciĝis la kunveno je la 10-a horo kaj finiĝis iom post la 17-a.

Venontjare la kunveno denove okazos komence de decembro (eble fine de novembro) en Berlino [fakte 26-a de novembro]; oni pripensas, ĉu eble oferti urbopromenon en sabato pro la altiĝanta nombro de partoprenantaj eksterurbanoj.

Lu Wunsch-Rolshoven


La Zamenhofa Matenmanĝo cetere ne estis la sola pli granda Berlina renkontiĝo jarfine de 2016. Unu semajnon pli frue en vendredo okazis la tradicia Zamenhofa Festo de la Esperanto-Ligo Berlino, al kiu venis pli ol trideko da homoj. Sume en Berlino en tiuj tagoj kunvenis verŝajne sesdeko da diversaj Esperanto-parolantoj.

Renkontighoj
 

Pri Esperanto
Ludwik Zamenhof, Kreinto de la internacia lingvo Esperanto (artikolo)

2017-03-12

auf deutsch

Centa mortotago de Ludoviko Zamenhof (14-a de aprilo 2017)


(Aŭtoro: Louis v. Wunsch-Rolshoven)

Malmultaj aferoj estas tiel firme ligitaj al la homa vivo kiel la lingvo, kiun ni parolas. Ĝi akompanas nin de la mateno ĝis la vespero kaj ĝi estas la neanstataŭigebla bazo por la homa kunvivado. Apartan pozicion inter la inventistoj pro tio okupas Ludoviko Zamenhof, kiu en 1887 kiel 27-jarulo publikigis la bazon de sia internacia lingvo Esperanto kaj kiu mortis en la 14-a de aprilo 1917, antaŭ cent jaroj. Zamenhof estas la sola aŭtoro de planita lingvo, kies projekto fariĝis ankaŭ vivanta lingvo kun riĉa kulturo.

„Senprecedenca internacia sukceso“

Tute prave la novaĵagentejo AFP antaŭnelonge nomis Esperanton „senprecendenca internacia sukceso“. Tiun sukceson Esperanto dankas antaŭ ĉio al la rapida lernebleco de la lingvo. Esperanton oni povas lerni en triono ĝis kvinono de la tempo necesa por aliaj lingvoj; tion pruvis diversaj lernejaj eksperimentoj.

Esperanto-denaskuloj

La internacia lingvo Esperanto intertempe disvastiĝis tutmonde. Hodiaŭ en la plej multaj landoj vivas Esperanto-parolantoj; oni taksas ke kelkaj milionoj da homoj lernis ĉi tiun lingvon kaj ke kelkaj centmiloj parolas ĝin regule. Ekzistas jam proksimume mil Esperanto-denaskuloj – natura evoluo, kiam la gepatroj regule vizitas internaciajn Esperanto-renkontiĝojn kaj ofte ricevas viziton de Esperanto-amikoj. Jam en 1901 Zamenhof skribis, ke por la estonteco de Esperanto estus tre helpe, se grupo de homoj akceptus ĝin „kiel sian familian lingvon“ – en 1904 naskiĝis la unua knabino, kiu kreskis kun Esperanto kiel unu el siaj denaskaj lingvoj.

Konataj Esperanto-parolantoj:

George Soros, J. R. R. Tolkien, Reinhard Selten

Al la plej konataj homoj, kiuj parolas aŭ parolis Esperanton, apartenas la investisto George Soros, la aŭtoro de fantaziaj romanoj J. R. R. Tolkien kaj la nobelpremiito pri ekonomio Reinhard Selten. Por la iama germana ambasadoro en Moskvo, Ulrich Brandenburg, Esperanto estas denaska lingvo.

Libroj kaj Esperanto-kantoj

La lingvokomunumo de la Esperanto-parolantoj evoluis al kultura komunumo. Proksimume dek mil Esperanto-libroj aperis ĝis nun, ĉiujare aldoniĝas proks. 120 pliaj. Ĉe youtube kaj aliloke troviĝas riĉa oferto de kantoj en Esperanto – multspeca oferto de roka muziko kaj tradiciaj kantoj ĝis repo kaj hiphopo.

Ĉiutagaj novaĵoj en Esperanto el Ĉinio

Ĉinio ĉiutage publikigas novaĵojn en la lingvo de Zamenhof; tie eldoniĝas ankaŭ reta gazeto en Esperanto kaj oni ofertas esperantlingvajn radio-elsendojn. La Esperanto-vikipedio entenas pli ol 230.000 artikolojn kaj per tio estas iomete pli granda ol ekzemple la dana aŭ la hebrea eldono. La kompleta angla vikipedio uzeblas en regule aktualigata, aŭtomata Esperanto-traduko, WikiTrans; ĝi estas relative bone komprenebla por Esperanto-parolantoj dank‘ al la klara strukturo de Esperanto. Tradukojn el kaj al tiu internacia lingvo ofertas ankaŭ Google Translate.

35.000 Esperanto-ekzamenoj en Hungario

En Hungario la nombro de Esperanto-parolantoj laŭ la rezultoj de la nacia censo kvarobliĝis ekde 1990 – tiam oni kalkulis 2083 Esperanto-parolantojn, en 2011 estis 8397. Fono estas aldone al la malfermiĝo direkte al la okcidento post la fino de la komunisma periodo ĉefe la fakto, ke en Hungario Esperanto estas oficiale rekonita kiel vivanta lingvo. Sekve oni povas uzi trapasitan Esperanto-ekzamenon ĉe altlernejoj por pruvi konojn de fremdlingvo aŭ por akiri poentojn ĉe la akcepto en altlernejo. La instituto NYAK respondecas pri la oficiala rekono de fremdlingvaj ekzamenoj ekde 2001. Ĝi jam ekzamenis pli ol 35.000 homojn pri Esperanto. Esperanto tenas tie la trian lokon inter la ofertataj lingvoj, proksimume samloke kiel la franca.

800.000 Esperanto-lernantoj ĉe Duolingo

Intertempe Esperanto estas ofertata en pluraj dekoj da lingvolernaj retejoj. Kiam la retejo senkoste ofertas almenaŭ 25 lingvojn, tiam Esperanto kutime ĉeestas. La plej multajn lernantojn povis kolekti Duolingo.com; tie ĝis nun registriĝis pli ol 800.000 lernantoj por la Esperanto-kursoj. Ekde kelkaj monatoj aldone al la anglalingva kurso ekzistas ankaŭ hispanlingva; sume ĉiumonate proks. 60.000 homoj registriĝas por lerni la lingvon de Zamenhof.

Subpremado kaj persekutado ekde la tridekaj jaroj

En la publiko la tutmonde kreskanta disvastiĝo de Esperanto estas ankoraŭ malmulte konata. Iuj eĉ kredas, ke neniu plu parolas Esperanton. Eble la kaŭzo por tio estas la tempoj de subpremado kaj persekutado de la Esperanto-parolantoj. Ekde 1933 Esperanto estis subpremata sub Hitler, preskaŭ ĉiuj familianoj de Zamenhof estis poste mortigitaj kaj ekde 1937 en Rusio sub Stalin Esperanto-parolantoj estis mortpafitaj aŭ arestitaj en malliberejoj. Post la milito la Esperanto-malpermesoj komence disvastiĝis al preskaŭ tuta orienta Eŭropo; en Rumanio ankoraŭ dum la okdekaj jaroj Esperanto-grupoj estis malpermesitaj. Ankaŭ en Hispanio kaj Portugalio Esperanto estis subpremata dum jardekoj.

Malfacila rekomenco post la Dua Mondmilito

La Esperanto-komunumo post la Dua Mondmilito estis do tre malgrandigita kaj iuj eksteruloj eble kredis, ke ne ekzistus plia estonteco por Esperanto. Krome la plej multaj homoj kompreneble havis unue aliajn celojn ol lerni lingvon por libertempo kaj ferioj. Krome la klopodoj progresigi Esperanton laŭ politika vojo ne alportis multon aldone al afablaj vortoj.

Celoj de Zamenhof …

En sia unua libro de 1887 Zamenhof skribas pri siaj ideoj, kiujn li ligis kun sia lingvo. Li nomas tri ĉefajn taskojn: Unuflanke la lingvo estu facile lernebla. Due tuj post la eklernado oni povu ĝin uzu por internacia komunikado, sendepende de tio, ĉu ĝi estos rekonita de la mondo. Trie necesos trovi rimedon por zorgi ke la lingvo estu lernata kaj uzata de granda nombro da homoj.

… kaj la realigo

Evidente Zamenhof sukcesis krei rapide lerneblan lingvon, kiu estas ankaŭ lernata kaj uzata de internacia lingvo-komunumo konstante kreskanta escepte de tempoj de subpremado. Supozeble tamen ne ekzistas tia magia rimedo, pri kiu Zamenhof revis, por atingi, ke granda nombro de homoj lernu Esperanton. Ŝajne tia nova kaj komence nekutima afero kiel planita lingvo pludisvastiĝas nur iom post iom.

Videblas ke ankaŭ politikistoj nur malofte pretas preni la riskon endanĝerigi sian renomon per subteno de io tiel nova. Zamenhof en 1910 en sia parolado ĉe la sesa Esperanto-mondkongreso en Washington esprimis la opinion, ke registaroj kun sia subteno venus kutime nur tiam, „kiam ĉio estas jam tute preta“. La alstrebata celo tial estus plej kredeble atingita „per laborado de homoj privataj“.

Lingvo de interkompreniĝo

La ideon krei internacian kaj rapide lerneblan lingvon Zamenhof havis jam kiel junulo. Li kreskis en Bjalistoko, hodiaŭ en nordorienta Pollando, kiu tiam apartenis al la cara Rusio. Tie vivis diversaj popolgrupoj, ĉefe judoj, poloj, rusoj kaj germanoj; ili parolis en diversaj lingvoj kaj interkompreniĝis ofte nek lingve nek persone.

Zamenhof volis meti la bazon, por ke homoj de diversaj gepatraj lingvoj povu interparoli, konatiĝi kaj pace enordigi siajn problemojn. En 1906 li ĉi-rilate emfazis en sia kongresa parolado en Ĝenevo, ke oni ne estas tiel naiva, ke oni kredus, ke neŭtrala fundamento faros el la homoj anĝelojn. „Komunikiĝado kaj konatiĝado tamen forigos almenaŭ la grandan amason de tiuj bestaĵoj kaj krimoj, kiuj estas kaŭzataj ne de malbona volo, sed simple de sinnekonado kaj de devigata sinaltrudado.“

Longa vojo

Ke tiu celo ne estos atingebla dum mallonga tempo, tion Zamenhof bone sciis. En sia parolado en Cambridge en 1907 li parolas pri tio: La Esperanto-parolantoj laboras por Esperanto, ĉar ili esperas, ke „pli aŭ malpli frue, eble post multaj jarcentoj,“ la popoloj „faros en konsento unu grandan rondon familian“, kiel li esprimis sin. Eble tiu celo estas utopia por la tuta homaro – la Esperanto-parolantoj realigas ĝin jam hodiaŭ en sia internacia lingvo-komunumo.

Multaj lingvoj jam kiel junulo

Bona bazo por la lingvokreado de Zamenhof estis liaj lingvokonoj. Li kreskis kun la jida kaj rusa, lernis la polan kaj hebrean kaj de sia patro, kiu dum longa tempo estis lingvoinstruisto, la germanan kaj francan. En la lernejo aldoniĝis la greka, la latina kaj la angla. Tiel Zamenhof havis larĝan superrigardon pri la gramatiko de diversaj lingvoj kaj ilia vortaro. Li elektis komunajn strukturojn kaj vortradikojn troveblajn en multaj lingvoj kaj kunigis tion al propra lingvo – kun simplaj strukturoj kaj rapide lernebla; multaj homoj povu retrovi vortojn el sia gepatra lingvo.

Unua lingvoversio kun 19 jaroj

Por lia 19-a naskiĝtago, en 1878, unua versio de lia tiama „Lingwe Uniwersala“, universala lingvo, estis preta; li inaŭguris ĝin feste kun samklasanoj, ankaŭ per kanto en la nova lingvo.

Post la abiturienta ekzameno Zamenhof studis medicinon kaj fariĝis okulkuracisto. Apude li interesiĝis interalie pri la strukturo de la jida lingvo kaj kreis la tutmonde unuan jidan gramatikon. Krome li prilaboris sian internacian lingvon kaj evoluigis ĝin helpe de tradukoj.

Publikigo en 1887

En 1887 Zamenhof edziĝis al Klara Zilbernik. Helpe de la doto de sia bopatro li povis publikigi sian lingvon – en la rusa, pola, germana, franca kaj baldaŭ ankaŭ en la angla. Li elektis la pseŭdonimon D-ro Esperanto (homo kiu esperas). Oni povas supozi, ke lia patro, kiu laboris dum kelka tempo kiel censoro, konsilis al li prefere elekti pseŭdonimon. La unua versio de la libro kun nur proks. 50 paĝoj, kun la titolo „Internacia Lingvo“, ricevis en la 26-a de julio 1887 la cenzuran permeson disvastigi la presitajn ekzemplerojn – tiu tago estas konsiderata la naskiĝtago de Esperanto.

Tri poemoj en Esperanto

Aldone al prezento de la nova lingvo kaj motivigo pri la lingvo-estiĝo enestis ankaŭ ses lingvaj ekzemploj: La komenco de la Biblio, la preĝo Patro Nia, letero kaj tri poemoj, du de Zamenhof mem kaj traduko el la „Libro de Kantoj“ de Heinrich Heine. Tiel Zamenhof tuj montris, ke li deziras survojigi kulturan lingvon, multe pli ol nur simplan rimedon por interkompreno. El la aŭtornomo rapide evoluis la lingvonomo – la lingvo de D-ro Esperanto aŭ mallonge: Esperanto.

Unua Esperanto-grupo, gazeto, mondkongreso

La unua Esperanto-libro (en Esperanto: Unua Libro), enhavis kelkajn kuponojn, sur kiuj la subskribanto povis promesi ellerni Esperanton, kiam dek milionoj da homoj estos subskribintaj tiun deklaron. Zamenhof rericevis nur relative malgrandan nombron de tiuj kuponoj – ĝis 1910 proks. 25.000; la nomoj de la resendintoj estis publikigitaj en adresaroj. Tamen multaj legantoj de la „Unua Libro“ tuj lernis la lingvon kaj komencis skribi al la aŭtoro de la lingvo en Esperanto. Jam post du jaroj ekestis unua Esperanto-grupo, en Nurembergo, kie aperis ankaŭ la unua Esperanto-gazeto, „La Esperantisto“. En la sekvaj jaroj kreiĝis pli kaj pli da lokaj Esperanto-grupoj, poste naciaj Esperanto-asocioj kaj en 1905 en Boulogne-sur-Mer kunvenis la unua granda internacia Esperanto-kongreso kun preskaŭ 700 partoprenantoj.

Malfacilaj jaroj de profesia komenco

En la jaroj post la publikigo de la unuaj Esperanto-libroj Zamenhof klopodis en diversaj urboj gajni sian panon kiel okulkuracisto. Nur la praktikejo en Varsovio ekde 1897 donis pli bonan financan bazon por la familio. Kun la kreskanta disvastiĝo de Esperanto li krome ricevis ankaŭ kelkfoje honorariojn por la eldonado de libroj aŭ por la kunlaboro ĉe gazeto.

Tradukoj de Hamleto, La Rabistoj, fabeloj de Andersen

Zamenhof partoprenis en la ĉiujaraj mondaj Esperanto-kongresoj en diversaj landoj kaj tie estis festata de la kreskanta nombro de Esperanto-parolantoj kiel „majstro“ (nacilingve: majstro). En 1912, 25 jarojn post la publikigo de la unua Esperanto-libro, li dum la Esperanto-kongreso en Krakovo retiriĝis de sia neoficiala pozicio kiel gvidanto de la kreiĝanta lingvokomunumo. La lingva evoluo jam ekde kelkaj jaroj estis akompanata de „Lingva Komitato“ (nacilingve: lingva komitato). Aldone al la naciaj Esperanto-asocioj en 1908 kreiĝis ankaŭ „Universala Esperanto-Asocio“ (nacilingve: monda Esperanto-asocio), kiu eldonis jarlibron kun adresoj de Esperanto-parolantoj, organizaĵoj kaj oficejoj. Zamenhof mem okupiĝis interalie pri tradukoj; li kreis Esperanto-versiojn de Hamleto, La Rabistoj (Schiller), la Malnova Testamento kaj la fabeloj de Andersen.

Dumtempa konkurenco

Certa malprogreso estis la estiĝo de reformita Esperanto, Ido, al kiu transiris ekde 1907 proks. 10 ĝis 20 % de la ĝistiamaj Esperanto-parolantoj. Kvankam tio estis ligita al kelkaj konfliktoj – la plua disvastiĝo de Esperanto per tio estis nur malmulte malrapidigita. Al tio kontribuis ankaŭ, ke Ido travivis plurajn reformojn.

Frua morto

Zamenhof suferis je malfortaj koro kaj pulmo. Li devis fini sian laboron kiel okulkuracisto kaj mortis en la 14-a de aprilo 1917 en Varsovio, kie li estas ankaŭ entombigita.

La vivoverko de Zamenhof:

Internacia lingvo- kaj kulturkomunumo

Kvankam parto de la revoj de Zamenhof ĝis nun ne realiĝis – Ludoviko Zamenhof metis la bazon por nova kaj relative rapide lernebla internacia lingvo, kun kiu kreiĝis tutmonda lingva kaj kultura komunumo. La lingvo de Zamenhof elirante de maldika libreto ene de apenaŭ pli ol jarcento trovis lokon inter la kvindek internacie plej uzataj lingvoj. Nur malmultaj homoj atingis kompareblan efikon per sia vivoverko.


Kiel pdf-dosiero (inkl. de mallonga versio, kun fontoj)


Pli da informoj pri Esperanto

Informoj (en la germana)

Fontoj

(parte en Esperanto; Google Translate liveras proksimuman tradukon)

AFP: „unprecedented international success“
Ekzemple ĉe yahoo.com

Zamenhof pri Esperanto kiel familia lingvo
Letero al Abram Kofman (28-a de majo 1901),
Familia lingvo
Letero al Kofman

Youtube, Esperanto-muziko (Serĉo: Esperanto + muziko)
youtube

Ĉiutagaj novaĵoj en Esperanto el Ĉinio
china.org.cn

Krome el Ĉinio:
Radio
Gazeto „El Popola Ĉinio“

Esperanto-Vikipedio
Wikipedia

WikiTrans (angla Vikipedio en Esperanto)
WikiTrans

Google Translate por Esperanto
Google Translate

Hungario, censoj 1990, 2001, 2011
Esperanto laŭ la lingvokonoj de la loĝantaro proks. je loko 15
Hungara censo

Esperanto-ekzamenoj en Hungario, institucio NYAK
NYAK, aliĝoj al ekzamenoj

Esperanto-lingvokursoj ĉe Duolingo.com
Duolingo.com, lingvo-kurso en la angla
Duolingo.com, lingvo-kurso en la hispana

Unua Esperanto-libro, „Unua Libro“, ĉefaj problemoj (aŭ: taskoj)
Unua Esperanto-libro

Zamenhof, 1910
Registaroj venas kun sia helpo nur kiam ĉio jam pretas
(„ la registaroj venas kun sia sankcio kaj helpo ordinare nur tiam, kiam ĉio estas jam tute preta“)
Zamenhof pri registaroj

Zamenhof, 1906, Ĝenevo
Ne tiel naivaj...
(Ni ne estas tiel naivaj, kiel pensas pri ni kelkaj personoj ; ni ne kredas, ke neŭtrala fundamento faros el la homoj anĝelojn … )
Zamenhof pri naiveco

Zamenhof, 1907, Cambridge
eble post multaj jarcentoj
Zamenhof pri la atendebla tempo ĝis ebla Esperanto-akcepto

Unua Esperanto-libro, 1887, tri poemoj
Tri poemoj en la "Unua Libro"


Esperanto kompare kun aliaj lingvoj


Ekzistas diversaj studoj kaj indikoj, ke Esperanto troviĝas inter la 50 internacie plej uzataj lingvoj:

- Esperanto kompare kun aliaj latinliteraj lingvoj sur loko 27 laŭ la tekstokvanto en interreto. Gregory Grefenstette, Julien Nioche. Estimation of English and non-English Language Use on the WWW (2000).
Esperanto en la interreto, tekstokvanto

- Kutime interretaj ofertantoj enkondukas Esperanton post proks. 20 ĝis 50 aliaj lingvoj (ekz. Esperanto estas unu el la lingvoj ĉe Google Translate.)

- Ĉe la hungaraj censoj Esperanto aperas rilate al la lingvokonoj jam en 1940 en loko 17 kompare kun aliaj lingvoj. Hodiaŭ proks. loko 15.
Censo, Hungario


Pliaj fontoj volonte laŭ peto; jen la kontaktoformularo.

Pri Esperanto
 

© EsperantoLand

18-a Novjara Renkontiĝo 2019/20 en Wiesbaden

La dekoka Novjara Renkontiĝo (NR) de EsperantoLand okazos de la 27-a de decembro 2019 ĝis la 3-a de januaro 2020 denove en Wiesbaden - 40 km okcidente de Frankfurto ĉe Majno. Ni atendas denove proksimume 200 gastojn - inter ili kiel kutime sesdeko da infanoj kaj junuloj. Okazos apartaj programeroj por junuloj kaj junaj plenkreskuloj inter 12 kaj 25 jaroj (ĉefe 14 ĝis 20) sub la nomo "Novjara Internacia Semajno" (NIS). plu

 

579 Esperanto-grupoj el la tuta mondo

Esperanto-novajhoIntertempe 579 lokaj Esperanto-grupoj troviĝas sur la grupaj mapoj de EsperantoLand. De Kordobo en Argentino ĝis la Amikeca Klubo de Hararo en Zimbabvo Esperanto-parolantoj en trideko da landoj ĝojas pri vizitantoj el eksterlando. plu

 

Renkontiĝoj kaj aranĝoj sur mapoj

Esperanto-novajhoSur la tutmondaj mapoj de EsperantoLand eblas trovi kaj enmeti informojn pri renkontiĝoj kaj aranĝoj en la tuta mondo. plu

 

Retuma rekomendo "Le Monde Diplomatique" en Esperanto

Esperanto-novajhoLa reta eldono de la monata gazeto "Le Monde Diplomatique" de kelka tempo estas legebla ankaŭ en Esperanto. plu

 

Retuma rekomendo
Ĉiutagaj mondnovaĵoj en Esperanto

Esperanto-novajhoĈiutage ĉirkaŭ tri mondajn novaĵojn en Esperanto oni povas legi kaj ankaŭ aŭdi ĉe la retopaĝoj de la Ĉina Radio Internaciaplu